Cứ mỗi khi ngân sách khó, thị trường chao đảo hay dòng vốn nghẽn mạch, người ta lại nhớ đến “vàng trong dân” như một mỏ cứu nguy quốc gia. Nghe vừa hùng hồn vừa cảm động, cứ như dân đang ngồi trên núi vàng mà vô tâm với vận mệnh đất nước. Nhưng lạ thay, lời hiệu triệu ấy luôn chỉ hướng xuống dân chúng, chưa bao giờ chiếu ngược lên những người nhân danh quản lý nguồn lực. Nếu vàng là tài sản chết cần khơi thông, thì vàng của quan chức có phải ngoại lệ linh thiêng?
Châm biếm ở chỗ, người giữ két lại khuyên người khác mở két. Dân được vận động mang vàng vào hệ thống vì lợi ích chung, còn những người thiết kế hệ thống lại không thấy ai tiên phong kê khai, công khai, hay làm gương đưa toàn bộ tài sản vào các kênh chính thức. Đòi dân tin vào thị trường, nhưng niềm tin ấy chỉ có một chiều. Đó không còn là chính sách khuyến khích, mà giống một chuẩn mực kép được bọc bằng mỹ từ kinh tế.
Nếu thật sự muốn “khơi thông nguồn lực”, sao không bắt đầu bằng minh bạch tài sản của giới có quyền? Hay vì vàng của dân thì gọi là nguồn lực quốc gia, còn vàng của quan lại là vùng cấm không thể chạm tới? Khi người dân bị nhắc đừng ôm vàng trong két, còn quyền lực được phép khóa két im lìm, câu chuyện không còn là kinh tế nữa, mà là nghịch lý đạo đức. Và đôi khi, điều khiến dân nghi ngờ không phải lời kêu gọi huy động vàng, mà là câu hỏi: ai đang giữ phần vàng lớn nhất nhưng không bao giờ bị hỏi tới?
https://www.facebook.com/share/p/1AusJPj1ZE/
