Ngày 9/2/2026, The New York Times đã có một bài viết về người đứng đầu của Đảng CSVN với tiêu đề: “Nhà lãnh đạo Việt Nam có quyền lực mới và ông đang rất vội vàng”.
Bài báo của The New York Times không chỉ là sự mô tả một chân dung chính trị, mà còn là một bản tường thuật chi tiết về ông Tô Lâm – một nhân vật xuất thân từ ngành An ninh đã vươn lên đỉnh cao quyền lực trong một hệ thống chính trị với cơ chế cân bằng phe phái.
Đây là bài viết của hai tác giả Damien Cave và Tung Ngo, qua với các dữ liệu qua hàng chục cuộc phỏng vấn trong 18 tháng. Bài báo đã phác họa một hình ảnh về một nhà lãnh đạo Việt nam thực dụng, quyết liệt, với nhiều tham vọng.
Đồng thời, ông Tô Lâm cũng gắn liền với những biện pháp kiểm soát cứng rắn và cách điều hành gây tranh cãi và lời hứa sẽ đưa Việt Nam trở nên giàu có vào năm 2045.
Điểm nhấn quan trọng nhất theo tác giả, là việc ông Tô Lâm chính thức nắm giữ đồng thời hai vị trí Tổng Bí thư và Chủ tịch nước, và là người tập trung quyền lực cao nhất trong nhiều thập niên sau Đại hội14.
Điều đó đã phá vỡ thông lệ phân chia quyền lực vốn được duy trì nhiều chục năm trong hệ thống chính trị Việt Nam, nơi vốn thường đi theo lối thỏa hiệp truyền thống giữa các nhóm trong đảng.
Đáng chú ý, The New York Times còn đề cập đến vai trò Bộ trưởng Công an, ông Tô Lâm đã tham gia vào những vụ việc bắt cóc ông Trịnh Xuân Thanh năm 2017 ở CHLB Đức.
Sự kiện này đã giúp ông Tô Lâm củng cố niềm tin với ông Nguyễn Phú Trọng, trong khi các ứng viên khác lần lượt bị loại khỏi cuộc đua vào ghế Bộ trưởng Công An, và Tô Lâm trở thành lựa chọn còn lại.
Bài viết còn mô tả tầm nhìn chính sách của ông thông qua các Nghị quyết của Bộ Chính trị trong thời gian gần đây, và cho rằng đó là những thay đổi lớn nhất kể trong “kỷ nguyên mới”, nếu vấn đề được triển khai một cách thực chất.
Song song với hình ảnh một nhà cải cách, bài báo cũng nêu ra các ý kiến từ giới quan sát và phê bình. Ông Tô Lâm bị mô tả là người sẵn sàng bắt giữ người chỉ trích, siết chặt không gian biểu đạt, và có xu hướng ưu ái các “nhóm lợi ích” sân sau của ông.
Thậm chí, vụ việc người chế giễu video “bò dát vàng” [tức ông Bùi Tuấn Lâm] bị kết án hơn 5 năm tù cũng được The New York Times nhắc lại – như một ví dụ về sự trả thù của ông Tô Lâm đối với kẻ chỉ trích.
Về yếu tố con người, ông Tô Lâm được khắc họa là người không giáo điều, không thu hút trước đám đông, nhưng có sức hút trong các nhóm nhỏ, với hiểu biết rộng, thích rượu vang và âm nhạc cổ điển. Đáng chú ý, ông Tô Lâm nghe hiểu tiếng Anh tốt hơn khả năng nói.
Ông Tô Lâm nhiều lần thể hiện quan điểm Việt Nam cần mở cửa với thế giới, đặc biệt là Hoa Kỳ. Những chi tiết này tạo nên một chân dung dễ chịu hơn so với hình ảnh về một lãnh đạo an ninh với “bàn tay sắt”.
Bài báo cũng ghi nhận nỗ lực của ông Tô Lâm trong bài phát biểu hiếm hoi tại Đại học Columbia vào tháng 9/2024, và việc Việt Nam ký thỏa thuận mua khí tài quân sự từ Mỹ.
Tuy nhiên, việc ông Tô Lâm không được ông Trump tiếp trong chuyến đi New York năm đó và làn sóng áp thuế cao từ Washington năm 2025, đã cho thấy những thách thức thực tế trong đối ngoại không dễ dàng như ông ta tưởng.
Ở chiều ngược lại, nếu việc cải cách quá nhanh sẽ làm xáo trộn cấu trúc quyền lực truyền thống của Đảng CSVN. Trong khi một số khác trong Đảng lại lo sợ ông sẽ cứng rắn như mô hình kiểm soát tập trung ở Trung Quốc.
Nói tóm lại, thông điệp tổng thể mà The New York Times truyền tải không phải là lời ca ngợi hay chỉ trích đơn thuần, mà là câu hỏi: liệu sự tập trung quyền lực của ông Tô Lâm có đủ để đưa Việt Nam đi tới thành công hay không?
Trà My – Thoibao.de
