Khi Nga và Trung Quốc đồng loạt lên án Hoa Kỳ “xâm lược Venezuela” sau vụ đặc nhiệm Mỹ tiến vào Caracas bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro, nhiều người chờ đợi Việt Nam sẽ phản ứng theo quán tính quen thuộc: đứng về phía các quốc gia cùng hệ tư tưởng. Nhưng Hà Nội không làm vậy. Việt Nam chỉ dừng ở mức “bày tỏ quan ngại”, kêu gọi các bên kiềm chế và tôn trọng luật pháp quốc tế — một kiểu trung lập đầy dè dặt.
Sự im lặng này không phải ngẫu nhiên, mà là lựa chọn có tính toán. Nếu Việt Nam gọi hành động của Mỹ là “xâm lược”, thì lập tức quá khứ của chính mình sẽ bị đặt lên bàn cân. Năm 1978, quân đội Việt Nam tiến vào Campuchia, lật đổ chế độ Pol Pot và hiện diện quân sự hơn mười năm. Khi đó, Hà Nội gọi đây là “nghĩa vụ quốc tế”, là “can thiệp nhân đạo”.
Lập luận ấy đến nay vẫn là nền tảng chính danh lịch sử. Nếu Mỹ bị xem là xâm lược vì bắt một nhà độc tài, thì câu hỏi sẽ quay ngược lại: Việt Nam đã làm gì ở Campuchia? Và mười năm hiện diện quân sự đó nên được gọi bằng tên nào?
Ngược lại, Việt Nam cũng không thể công khai bênh Mỹ. Điều đó sẽ làm tổn hại thế “đu dây” đối ngoại, đặc biệt với Trung Quốc, và phơi bày sự mâu thuẫn giữa khẩu hiệu chống can thiệp và thực tế chọn phe theo lợi ích. Vì thế, “bày tỏ quan ngại” là phương án an toàn nhất — không đứng về ai, không bảo vệ nguyên tắc nào, và không phải chịu trách nhiệm đạo lý.
Sự im lặng ấy cho thấy: trong chính trị quốc tế, “xâm lược” hay “giải phóng” không phải là chuẩn mực đạo lý phổ quát, mà thường chỉ là ngôn ngữ của kẻ thắng. Và có những tấm gương mà Hà Nội không muốn soi quá lâu.
Thu Phương – Thoibao.de
