Những ngày cận Tết, khi đường phố rực rỡ đèn hoa và khẩu hiệu, lẽ ra phải là thời điểm nhẹ nhõm nhất trong năm. Nhưng với người lao động nghèo, mỗi lần dắt chiếc xe cũ ra đường lại kèm theo một nỗi lo âm ỉ: sợ bị phạt. Không phải sợ mưa gió hay kẹt xe, mà là nỗi bất an mang tên “biên bản”.
Cuối năm luôn là cao điểm của những đợt “ra quân”, “siết kỷ cương”. Chốt kiểm tra dày lên, lỗi nhỏ cũng đủ trở thành gánh nặng lớn. Một lần quên đèn, chạy quá vài km, hay thiếu giấy tờ có thể cuốn trôi cả tháng thu nhập. Luật pháp, thay vì tạo cảm giác an toàn, lại trở thành chiếc lưới vô hình trùm lên những người yếu thế nhất.
Người ta gọi đó là thực thi nghiêm minh. Nhưng nhìn kỹ sẽ thấy một cách quản trị quen thuộc: quản trị bằng nỗi sợ. Khi chỉ tiêu, ngân sách và áp lực thành tích đè nặng, đường phố vô tình biến thành nơi thu phí, còn người nghèo, xe cũ trở thành “mục tiêu mềm”. Ra đường là hồi hộp, gặp chốt là thót tim. Tết chưa tới mà lòng đã mệt.
Tết với người lao động vốn đã chật vật đủ bề. Khi niềm vui bị bào mòn bởi nỗi sợ thường trực, câu hỏi đặt ra không chỉ là đúng luật hay sai luật, mà là: trật tự này đang phục vụ ai, và cái giá của nó là gì?
Linh Linh
